Fonksiyon Kavramı(Javascript Dersleri6)

Fonksiyon Kavramı

Çoğu zaman Javascript kodunuzda bir işlemin birden fazla yapılması gerekebilir. Hatta kimi zaman Javascript’e bir işlem yaptırmadan önce başka bir işlemi yaptırmak istenebilir.

İşte bu tür tekrarlanan işin yapılması için gerekli işlem ve komut gruplarına Fonksiyon adı verilir. Fonksiyonlar genelde , filanca isimli gruptaki işlemleri yap oradan bir değer al bunu filanca isimli gruba götür gibi işlemler için kullanılır. Bu tür komut sistemleri Javascript’te en çok kullanılan komut türlerindendir. Fonksiyonun yazım kuralları şu şekildedir:

function fonksiyon_ismi (parametre1 , parametre2 , …. )
{ yapılması istenen işlemler }

5.1. Fonksiyona Değer Gönderme ve Değer Alma

Bir fonksiyonun Javascript içerisindeki ilk önemli görevi diğer fonksiyonlardan veya herhangi bir yerden bir değer alıp onu kendi içerisinde işletip sonra istenilen fonksiyona veya yere göndermektir.

Mesela herhangi bir muhasebe işleminin yapılıp bize geri gönderilmesini istediğimiz düşünelim. Genel yapı olarak kodumuz şu şekilde olacaktır.

Veri1 ve Veri2’nin işleme konulacağı fonksiyonların tanımlanması
Veri1’in alınması
Veri2’in alınması
Veri1’in fonksiyona gönderilmesi
Veri2’nin fonksiyona gönderilmesi
Alınan verilerin ekrana yazdırılması

Şimdi bu genel kodu Javascript’te nasıl yapacağımızı görelim :

<html>
<head>
<script language=”JavaScript”>
<!– //eski sürüm tarayıcılardan kodu gizleyelim
function veri1(ilkveri)
{ var ilktoplam = (ilkveri * 30 )/100 ;
return ilktoplam ; }
function veri2 (ikinciveri)
{ var ikincitoplam = (ikinciveri * 45 )/100;
return ikincitoplam; }
— >
</script>
</head>
<body>
<script language=”JavaScript”>
<!–
var data1 = prompt (“Birinci miktarı giriniz” ,”rakam gir”);
var data2 = prompt (“İkinci miktarı giriniz” , “rakam gir”);
document.write (“İlk işleminizin sonucu = ” , veri1(data1) );
document.write (“İkinci işlemin sonucu = ” , veri2(data2) );
— >
</script>
</body>
</html>

Burada yaptıklarımızı inceleyim.

İlk satırların function tanımlama olduğunu görüyorsunuz. Burada veri1 , veri2 adlı iki tane fonksiyonu tanımladık. Diğer satırlarda prompt komutu ile klavyeden bilgi girişi sağladık. Daha sonra bu verileri fonksiyonlara göndererek istediğimiz işlemi yaptırdık ve daha sonrada bunu return yöntemiyle geri aldık. Bu kısma kadar yaptığımız fonksiyona bir değer göndermekti.

Yeniden bir bakış.veri1(data1) komutuyla prompt yoluyla aldığımız data1 değişkenini veri1 adlı fonksiyona gönderdik. Yani function veri1(ilkveri) şeklindeki fonksiyona biz data1 değişkenin gönderdik. Fonksiyon bu değeri yani data1 değişkenin aldığında otomatik olarak ilkveri değişkenine atadı. Böylelikle ilkveri=data1 oldu. Daha sonra istenilen işlemler yapıldı. Ve ardından return ilktoplam değeri geri gönderildi. Bu değer daha sonra ekrana yazdırıldı. Diğer veri2 adlı değişken için de aynı tür bir işlem söz konusudur

Reklamlar

Döngü Yapısı(Javascript Dersleri5)

Döngü Yapısı

Javascript’te diğer programlama dillerinde olduğu gibi istediğiniz işlemi 2 veya daha fazla kez yaptırmak için belli program kodları mevcuttur. Bu diğer dillere çok benzer olan for döngü komutudur. Bu komutun yaptığı işlem , istenilen fonksiyon veya fonksiyon parçalarını istenilen değerde tekrar etmektir. Şimdi ayrıntılara geçelim.

for ( değişken_başlangıç_değerler1 , değişken_başlangıç_değeri2 ; döngü sayısı ; değişecek_değişken_adı_ve_türü )
{ yapılması istenen işlemler }

Burada parantezler içerisinde verilen değişken_başlangıç_değerler kısmı ve değişecek_değişken_adı_ve_türü kısmını yazmanız gerekmez. Döngü içerisinde kullanılan değişken daha sonra da istenilen şekilde arttırılabilir veya azaltılabilir. Yapı gözünüzü korkutmasın hemen bir örnekle daha iyi anlayalım

for (a=0 , b=0 ; c<=3 ; c++)
{ yapılması istenen işlemler }
for ifadesi için kısa yazılım :
var a,b=0;
for (;c<=3;c++)
{ yapılması istenen işlemler }

Şimdi bunu tam bir örnekle daha da pekiştirelim.

Varsalım ki elimizde bir çarpım tablosu yapmak istiyoruz. Buna göre 5 sayısı için 1’den 10’a kadar sayıları bir tablo içerisinde vereceğiz. Şimdi bu durumda for döngüsüz 10 adet tablo yazmamız gerekecekti fakat biz for döngüsü ile işlemi 1 satıra indirgeyeceğiz.

<html>
<head>
<title>for döngüsü</title>
</head>
<body>
<script language=”JavaScript”>
<!– //eski sürüm tarayıcılardan kodumuzu saklayalım
var cevap=0;
for ( sayi=0 ; sayi<=10 ; sayi++)
{
sayi–;
var cevap = 5 * sayi ;
document.write( “5 * ” , sayi , ” =” , cevap ,”<br>”)
}
//saklamayı bitir–>
</script>
</body>
</html>

Burada gördüğünüz gibi işlem tek bir satıra indirgendi.

Şimdi de for döngüsünün yapmak istediğimiz işlemlerde yetersiz kaldığı durumlarda kullanabileceğimiz yapıları görelim

4.1. Şartlı döngü yapısı while

Javascript kodu yazarken -programda bir önceki örnekte olduğu gibi- sayaç değişkeninin her değeri için istediğiniz işlemi yapmasını istemeyebilirsiniz. Bunun için while komutunu kullanırsınız ki bu Javascript’e “İstediğim işi şu şart sağlanıyorsa yap !” demiş olursunuz.

While döngüsünde for döngüsünden farklı olarak döngü içerisindeki değişkenlerin tanımlanması gerekir. Şimdi yazım kurallarına bir göz atalım

while ( döngü şartı ) { şart doğruysa yapılacak işlemler}
şart doğru değilse yapılacak işlemler

4.2. Do .. while yapısı

Do … while yapısı genel olarak bir döngünün yapısını eğer şart doğruysa tekrar et manasındadır. Yani do ile başlangıçta hiçbir koşul olmadan işlem yapılır. Daha sonra while şartı doğru ise tekrar do yapısında geri dönülür. Bunu bir örnek ile açıklamak gerekirse;

Örneğin bir ticari siteniz var. İnsanlar sizden gelip istedikleri ürünleri satın alıyorlar. Bir ürün için siparişlerini verdiler ve bizde bunun karşılığı olarak ücret + kargo + kdv miktarını hesapladık ve müşterimize dedik ki istediğiniz ürün şu fiyata şu gün elinizde olur. Bu hesaplamaların hepsini do yapısı ile yap dedik. Ve sonra sorduk daha başka ürünlerde almak istiyor musunuz ? İşte bu da while yapısı ile sorulur. Şayet cevap evet ise do yapısı tekrarlanır değilse do döngü yapısında çıkılır

Bu tür bir örnek yapalım;

Bizim kitap, cd ve kaset sattığımız varsayalım. Bizden de 2 kitap ve 3 cd aldığını varsayarsak;

var kitap=2000000; var cd=3000000; var kaset=1500000;
do {
var kitapistek =prompt (“Kaç tane kitap almak istiyorsunuz ?” , “lütfen rakam giriniz”);
var cdistek= prompt (“Kaç tane cd almak istiyorsunuz ?” , “lütfen rakam giriniz”);
var kasetistek= prompt (“Kaç tane kaset almak istiyorsunuz ?” , “lütfen rakam giriniz”);
var kitaptutar=kitapistek*2000000;
var cdtutar=cdistek*3000000;
var kasettutar=kasetistek*1500000;
var toplamtutar = kitaptutar+cdtutar+kasettutar;
document.write (kitapistek ,” tane kitap “, cdistek ,” tane cd ” , kasetistek , ” tane kaset siparişiniz alınmıştır “, “<br>”);
document.write (“<br>” , “Aldığınız ürünlerin toplam tutarı = ” ,toplamtutar);
var istek =prompt(“Başka ürünlerde satın almak istiyor musunuz ?”, “e veya h giriniz”); }
while (istek=”e”)
document.write (“<br>” ,”Bizden alışveriş yaptığınız için teşekkürler”)

 

4.3. Break ve Continue İfadeleri

While komutu ile şartı belirledikten sonra yapılan işlemin kesilmesi veya devam etmesi otomatik hale gelmektedir. For döngüsü içerisinde de bu tür bir olayı break ve contine ifadeleri ile gerçekleştiririz.

Javascript break ifadesini gördüğü anda döngü işlemini keser ve bir sonraki komut satırını işleme koyar. Continue ifadesinde ise döngü break ifadesindeki gibi kesilir fakat işleme konulan satır bir sonraki satır değildir. Continue’de döngü başına dönülür.

Bir örnek verelim;

for ()
{işlem1; işlem2; break; }

Burada işlem2 ile verilen kısımda örnek olarak bir sorgu yapılabilir. Sorgu doğru ise break ifadesine gelinir ve burada döngü kesilir.

for ()
{ işlem1; işlem2; continue;}

Burada yine işlem2 ile sorgu yapılırsa contine ifadesi ile döngünün devamı sürdürülür.

Önemli: Break ve Continue ifadeleri her komutu kesmek veya devam ettirmek için kullanılamaz. Mesela bir if (Eğer) ifadesi şart doğru değilse break ile kes denilemez. Sadece döngü içerisinde döngünün kesilmesi veya devam ettirilmesi için kullanılabilir

4.4. Switch-Case İfadesi

Bu ifade genel olarak menü kullanımında veya sorgu işlemlerinde işe yarar. Swicht ile ifade alınır case ifadesi ile işlemler sorgulanarak yapılır. Yazım kurallarına bir göz atalım.

switch (parametreler)
{ case “ifade1” :
case “ifade2” :
… }

Bir örnek verelim. Burada web sayfamızdaki herhangi bir işlemde çıkıp çıkmak isteyip istemediği soruluyor. Cevap evet ise işlem istenilen yönde yönlendiriliyor. Cevap hayır ise döngüden çıkılmaktadır. Burada kendimizi ziyaretçinin klavyesinde Caps Lock tuşuna basılı olup olmadığını önemsemiyoruz. Çünkü koşul ifademizi hem küçük harf hem de büyük harfe göre yazıyoruz

var sec;
sec = prompt (“Çıkmak istiyor musunuz ” ,”Evet için E veya e , Hayır için H veya h giriniz”)
switch (sec)
{ case “e” : case “E” :
document.write (“Tekrar hoşgeldiniz”)
//yapılması istenen işlemler
case “h”: case “H” :
document.write (“Bizi tercih ettiğiniz çin teşekkürler”)
break //Çıkılması istendiği için döngüyü kesmek için break komutunu kullanıyoruz.

Koşul Yapıları(Javascript Dersleri4)

Koşul Yapıları

Bu dersimizde Javascript’in en önemli özelliklerinden birine değineceğiz. Aslında bu konu sadece Javascript’in değil bilgisayarın da en önemli konusudur. Bilgisayarı bilgisayar yapan konu budur. Çünkü hiçbir bilgisayar kendi kafasına göre yorum yapamaz.

Bizim verdiğimiz belli kıstasları göz önünde bulundurarak seçim yapar o kadar. Şimdi konunun inceliklerine bir göz atalım

3.1. If (Eğer)

Javascript’te çoğu dilde olduğu gibi koşul yapısının kodu If (eğer) komutudur. Yazılım şekli ise şu şöyledir.

If (a==b)
//koşul doğru ise ilk satır işleme konulur
//koşul doğru değilse ilk satırın altındaki komut satırı işleme konulur.

Şimdi kodumuzu inceleyelim :

Koşul komutu yani if ile işleme başlıyoruz. Daha sonra karşılaştırılacak değişkenler veya başka nesneler parantez içerisinde sorgulanıyor. Dikkat ederseniz çift eşittir kullandık. Çünkü tek eşittir işareti değer atama işlemidir. Çift değişken ile koşul yapısı sağlanır. Eğer koşul doğruysa hemen altındaki satır işleme konulur. Eğer koşul yanlış ise ikinci satır işleme konulur. Yok ben koşul doğru ise 2 ve daha çok işlem yaptırmak istiyorsanız bunun cevabı yapılması istenen işlemlerin { } arasında yer almasıdır. Yani:

If (a==b)
{
// 1.işlem
//2. İşlem


}

Hatırlarsanız If koşul ifadesini 2. dersimizde tarayıcı yönlendirirken kullandık

3.2 If .. Else (Eğer … Değilse)

Bu bölümde ise If koşul ifademize Else komutunu ekleyerek koşul yapımızı güçlendiriyoruz. Şimdi bu ne demek. Hemen bir örnekle açıklayalım.

If ( a==b )
{
// şunları şunları yap
}
else
{
//değilse şunları yap}

Yani örnekten de anlaşıldığı gibi if koşulu ile a ile b nin eşitliği karşılaştırılıyor. Eğer doğruysa hemen altındaki kısım işleme konuluyor. Else ile yok değilse altındaki kısmı işleme koy diyoruz. Şimdi diyeceksiniz ki bir öncekinden ne farkı var. Bu haliyle hiçbir farkı yok. Fakat şu örneğe bir bakalım.

If (a==b)
{
//şunları yap
}
if (a==c)
{
//şunları yap
}
else
{
//şunları yap
}

Şimdi bu kodda Javascript’e ne yapmasını söyledik. a değişkeni b değişkenine eşitse normal olarak alt satırı işleme koy. Eğer bu karşılaştırma yanlış ise altındaki işlemleri geçerek a’nın c’ye eşitliği kontrol edilecek. Bu da değilse (else) alt satırdaki işlemleri devreye koy.

Else yapısı genel olarak bir karşılaştırma sonucunda cevap yanlış ise diğer bütün durumlarda şu işi yap manasında kullanılır

Dersi tam bir Javascript örneği ile bitirelim:

<html>
<head>
<title>Koşul yapıları </title>
</head>
<body>
<script language=”JavaScript”>
<!– //eski sürüm tarayıcılardan kodumuzu saklayalım
var gun = prompt (“Bugün günlerden ne ?” ,”lütfen küçük harf kullanınız”);
if (gun==”pazar”)
{
document.write (“Bugün günlerden ” , gun , ” olduğuna göre hatfa sonundayız” ,”<br>”)
document.write (“<b>” , “İyi tatiller..” , “</b>”)
}
else
{
document.write (“Bugün günlerden pazar olmadığına göre tatil gününde değiliz !” ,”<br>”)
document.write (“İyi çalışmalar..”)
}
//saklamayı bitir–>
</script>
</body>
</html>

Ekrana Çıktı ve Klavyeden Bilgi Giriş(Javascript Dersleri3)

Ekrana Çıktı ve Klavyeden Bilgi Giriş

Bu dersimizde Html üzerinden klavye aracılığı ile ziyaretçiden bilgi almasını ve herhangi bir değişken vb. Türde yazıların html e nasıl yazdırılacağını göreceğiz.

2.1. Prompt ( )

Hemen başlayalım. Ziyaretçiden bilgi alma iki tür JavaScript komutuyla gerçekleşir. Birisi Prompt yani bizim burada bahsedeceğimiz komut. Diğeri ise Form yoluyla bilgi alınması. Form yoluyla alınan bilgiler formun Html üzerinde yer alması yüzünden Prompt komutu ile birbirinden ayrılır. Prompt komutu ile Html sayfasından hariç bir pencere açılır. Alınmak istenen bilgi ziyaretçiye bu yol ile sorulur ve hemen altındaki boşluk yardımıyla cevap alınır. Şimdi kodun nasıl kullanıldığına bir göz atalım.

prompt (“Sorulan soru” , “Cevap örneği”)

Bu komutun yorumlanışı şu şekildedir. Html üzerinde Html’den bağımsız bir pencere aç. (bu prompt komutu ile yapılır) İlk çift tırnak içerisinde olan kelime veya kelime grubu, pencerenin üst kısmında ve değiştirilemeyen kısımdır. Burada soru veya pencerenin niçin açıldığı ile ilgili bir açıklama verilir. İkinci çift tırnakta ise doldurulacak olan cevap satırının içinde seçili bir haldedir. Bu ise genel olarak cevap örneği olarak ziyaretçiye sunulur. Kullanılması zorunlu değildir. Kullanılmadığınızda undefined gibi tanımlanmamış uyarısı alınır.

prompt (“Tarayıcınızın türünü giriniz ?” ,”lütfen cevabı ie veya nn olarak veriniz”);

Şimdi kullanıcıdan nasıl bilgi alınacağını gördük fakat bu bilgiyi nasıl kullanabiliriz? Bu sorunun cevabı prompt komutunu var ile bir değişkene atmak suretiyle kullanabiliriz olacaktır.

Yani;

var tara=prompt (“Tarayıcınızın türünü giriniz ?” ,”lütfen cevabı ie veya nn olarak veriniz”);

Biz bu satır ile ne yapmış olduk ? Ziyaretçiden prompt komutu ile tarayıcısı sorduk ve bunu var değişken tanımlama komutuyla tara değişkenine atadık. Ziyaretçiden aldığımız bu bilgi sonucunda tara değişkeni ya ie yada nn değerini alacaktır. Biz daha sonraki satırlarda bu değişkeni belli bir koşul koyarak kullanabiliriz. Mesela daha önceki örneklerimizde olduğu gibi ie ise şu sayfayı aç nn ise şu sayfayı aç.

Bir öneri , bu tip tarayıcı tanıma yöntemi oldukça yanlış bir yöntemdir. Çünkü ziyaretçiden alınan bilgi ile bizim daha sonra kullandığımız koşul ifadeleri uyuşmayabilir. Bu yüzden kodumuz doğru çalışmaz 2.2. Write( )

Html dosyasına yazı yazdırma komutu ise write dır. Bu kodun yazım kurallarını inceleyecek olursak;

document.write (“görüntülenmek istenenler” , değişken_ismi );

Kodu inceleyelim. Javascript html üzerinde yazı yazmak istediğinde write komutunu tek başına kullanamaz. Bunun için document fonksiyoneli (yardımcısı manasında) ile birlikte kullanılır. document.write komutundan sonra parantez açılır. Daha sonra yazılmak istenen sıraya göre değişken ismi veya görüntülenmek istenenler yazılır. Değişkenler çift tırnak içerisinde yazılmazlar. Sadece görüntülenmek istenenler çift tırnak içerisinde yazılır.

Şimdi prompt komutu ile write komutunu birleştirerek bir kod hazırlayalım. Bu kodumuzda prompt aracılığıyla ziyaretçiye adını sorup ad değişkenine atıyoruz. Daha sonra bu değişkeni write komutu yardımıyla ziyaretçiye Merhaba diyoruz. Şimdi kodlara geçelim.  

Örnek:

<html>
<head>
<title>Prompt , write örneği </title>
</head>
<body><!– //Kodları eski tarayıcılardan gizliyoruz
var isim = prompt (“İsminizi Giriniz ” , “Küçük harf veya büyük harf kullanabilirsiniz” );
document.write (“Merhaba ” , isim , ” !” );
// Saklamayı bitir –>
</script>
</body>
</html>

 

 

Eski kodlarımıza göre bu kod biraz farklı değil mi ? Hemen göze çarpıyor ki Javascript kodumuz <head> etiketleri arasında değil. Daha öncede dediğimiz gibi uygulanması istenen sıraya bağlı olarak kod yerini aldı.

Biz aslında Html’de font kurallarını kullanarak yazı da yazdırabiliriz. Eğer hiçbir kural uygulamadığınız tarayıcının banko (default) değerleri kullanılır. Örneğin Merhaba dedikten sonra alınan ismin bir alt satırda görüntülenmesini istiyorsak bunu Javascript’e şu şekilde yaptırabiliriz.

document.write (“Merhaba” , “
” , isim)

Bu tür (yani <br> türünde) Html etiketlerinin tümünü Javascript’e yaptırabilirsiniz. Hatta ileride göreceksiniz ki Javascript zerinden Html yazmadan web sayfası yapılabilir. Aslında Html yazmıyor değiliz fakat bunu <body> etiketlerinde yani Html dökümanı içerisinde yapmıyoruz. Bunu için Javascript’e emir veriyoruz. Bu normal olarak kimi zaman hissedilir derecede olmasa bile sayfanın yavaş yüklenmesine neden olur. Bu yüzden web sayfası üzerinde yaptığınız işleme göre kodunuzu yazın

Değişkenler(Javascript Dersleri2)

Değişkenler

1.1. Genel Değişken Özellikleri

Değişkenler Javascript’te ve diğer programlama dillerinde olduğu gibi bilgi depolamak bu bilgiyi kullanmak amacıyla kullanılırlar. Değişkenler “var” komutu ile oluşturulurlar. Karakter olarak kullanıldıklarında işlem yapılamazlar. Nümerik olarak kullanıldıklarında ancak işlem yapabilirler. Kullanımına bir örnek verelim.

Örnek:

var sayi;
var sayi1=10;
var yazi1=”10″;

Burada birinci satırdaki “sayi” değişkeni script kodunun herhangi bir yerinde kullanılmak üzere oluşturulmuştur. İkinci satırda “sayi1” adındaki değişkenin değeri hemen o satırda = ifadesinden sonra verilmiştir. Böyle değişken tanımı da yapılabilir.

Üçüncü satırda ise değişkenin karakter ifadesi olarak kullanımını görüyoruz. Burada önemli olan karakter değişkenlerin alıntı ” ” ifadesinin arasında kullanılmasıdır. Her değişkenden sonra ; işareti konulmalıdır. Tarayıcı, bir başka komut satırına geçtiğini bu yol ile anlar (Özkan, 2001; 77).

Şimdi değişkenlerle ilgili matematik işlemlerinin nasıl olacağını görelim. Bunu daha iyi açıklayabilmek için örnekler üzerinde çalışalım.

Örnek:

var sayi1=10;
var sayi2=20;
var sayi3=sayi1+sayi2;

Birinci ve ikinci satırlarda değişkenler oluşturduk. Üçüncü satırdaki ise sayi3 değişkeni ile diğer iki değişkeni topladık. Burada önemli olan işlem yapmak istediğimizde değişken değerinin alıntı ” ” işaretlerinin arasına konmamasıdır. Üçüncü satırı – ileride göreceğimiz write () fonksiyonu ile – tarayıcıda yazdırırsak göreceğimiz değer 30’dur.

Şimdi de değişkenleri karakter olarak tanımladığımızda neler olduğuna bakalım.

var sayi1=”10″;
var sayi2=”20″;
var sayi3= sayi1+sayi2;

Bir önceki örnekten farklı olarak değişken değerlerinin alıntı işaretleri içerisinde yazdık. Eğer sayi3 adlı değişkeni tarayıcıda bastırırsak göreceğimiz ifade 1020 ifadesidir. Yani tarayıcı karakter olarak tanımladığımız değişkenleri ardada ekledi. Burada unutulmaması gereken şey bunun sadece + işleminde geçerli olmasıdır. Diğer işlem türlerinde bu tür bir sonuç alınamaz.

Değişkenlere ad verirken uymamız gereken kurallar.

  1. Değişken isimleri harf veya _ karakteri ile başlayabilir. Rakam kullanmak istersek 2. karakterden sonra kullanabiliriz. Yani değişkenin ilk karakteri rakam olamaz.

Değişken isimlerine örnekler;

var url=”webteknikleri”; doğru
var _rakam=12; doğru
var a1=123; doğru
var 3uzler=”üçüzler” yanlış

  1. Değişken tanımlarken bir veya birden fazla boşluk bırakmak tanımlama açısından herhangi bir sorun teşkil etmez.
  2. Değişken adı verirken kullandığımız harflerin büyük veya küçük olması bazı tarayıcılarda fark etmezken çoğu tarayıcıda farklı bir değişken anlamındadır.

var say=1;
var Say=1;

Farklı değişkenler olarak algılanır (Özkan, 2001; 79-83).

1.2. Değişkenlerin İşlem Operatörleri İle Kullanımı

Değişkenlere işlem yaptırabilecek operatörleri ve özelliklerini inceleyelim. Operatörleri birkaç kısma ayırarak inceleyelim;

  • Aritmetik operatörler
  • Karşılaştırmak operatörleri
  • Mantıksal operatörler
  • Özel operatörler

1.2.1. Aritmetik Operatörler

Her zaman kullandığımız bu operatörler + , – , * , / , % ‘dir.Değişkenlerin çeşitli aritmetik operatörlerle kullanımına bir örnek verelim.

var i=10;
var j=11;
var k=12;
var m,n;
m=i*j+k;
n=i*(j+k);

Şimdi örneğimizi inceleyelim:

İlk üç satırda değişkenlerimizi hem tanımlayıp hem de değer atadık. Dördüncü satırda ise m ve n değişkenlerini tanımlayıp değer atamdık. Diğer satırlarda ise m ve n değişkenlerinden istenen işlemleri tanımladık. Buna göre son iki satırın sonuçları farklıdır. Çünkü parantezlerin işlem önceliği vardır.

Beşinci satırın cevabı (10*11)+12 = 122 şeklinde olacaktır. Son satırda ise sonuç 10*(11+12) = 230 olacaktır. Diğer bir işlem operatörü olan % ‘nin yaptığı işlemi şu şekilde anlatabiliriz.% operatörü % işaretinin solundaki değişkeni sağındaki değişkene böler ve kalanı verir. Örnek olarak;

var a=100; var b=9; var c=100%9;

Burada c değişkenin değeri 100/9’un kalanı 1’dir. Yani c değişkeninin değeri 1 olacaktır. Diğer -(eksi) ve / (bölme) operatörlerinin işlemleri kendilerine atanan çıkartma ve bölme işlemidir.Bu operatörlerin kısa kullanımı içinde Javascript bize kolaylık sağlar. Bu operatörleri sıralamak istersek;

-= : *= : /= : %= : ++ : —

Bu operatörlerin kısa uzun şekilde yazılışları ise;

x+=y x=x+y
x-=y x=x-y
x*=y x=x*y
x/=y x=x/y
x%=y x=x%y
x++ x=x+1
x– x=x-1

şeklindedir.

Bu operatörlerin nasıl işlem yaptığını bir örnekte görelim.

var x,y,z;
x=10; y=20; z=30;
x++; x+=y; z–; y*= z;

Şimdi her zamanki gibi işlem satırlarının cevaplarını birlikte bulalım.

x++ satırı x=x+1 işleminin yapılmasını söyler. Buna göre x değişkeni 11 değerini alır.İkinci satıra geldiğimizde x+=y satırı x=x+y işleminin yapılmasını söyler. Bir önceki satırdaki x’in değeri 11 idi. Böylelikle yeni x’in değeri 11+20=31 olacaktır. Diğer satırda z– işlemi sonucunda z’nin değeri 29 olacaktır. Son satırda ise y=y*z işlemi ile y değişkeni 20*29= 380 değerini alacaktır (Pekgöz, 2002; 68)

1.2.2. Karşılaştırma operatörleri

Bu operatörler değişkenlerin birbirleri ile karşılaştırılmak istendiğinde kullanılır.

== operatörü iki değişkenin birbirine eşitliğini kontrol eder.
!= operatörü iki değişkenin birbirine eşit olmadığı durumlarda kullanılır.
< operatörü bilindiği üzere küçüktür operatörüdür. Soldaki değişkenin sağdakinde küçüklüğünü kontrol eder.
<= soldaki değişkenin sağdaki değişkene küçük eşitliğini kontrol eder.
> soldaki değişkenin sağdaki değişkene göre büyük olup olmadığını kontrol eder.
>= soldaki değişkenin sağdaki değişkene büyük eşitliğini kontrol eder (Pekgöz, 2002; 70).

1.2.3. Mantıksal Operatörler

Bu tip operatörler iki değişkene bağlı karşılaştırılmaların yapılmak istendiği durumlarda kullanılır.

Operatörler && , || , ! operatörleridir.

&& And (ve) operatörü iki değişkenin de değeri doğru olması istendiğinde kullanılır.
|| Or (veya) operatörü iki değişkenden en az birinin doğru olması durumu istediğinde kullanılır.
! Not (değil) operatörü değişkenin değeri doğru ise yanlış , yanlış ise doğru olması istendiği durumlarda kullanılır.

1.2.4. Özel karşılaştırma Operatörü

Bu operatör iki değişken arasında karşılaştırma yapmanın en sade ve kısa yoludur.

Operatörün kullanım biçimi :

değişken_1 [istenen karşılaştırma operatörü] değişken_2 ? değişken_3 : değişken_4

Bunu bir örnekle açıklayalım.

Değişkenleri var ile tanımladığımızı farz ediyorum. Buna göre;

a < b ? c : d

Yukarıdaki satırda yapılması istenen işlem;

a değişkeninin b değişkeninden küçük olup olmadığı karşılaştırılıyor. Buna göre cevap doğruysa işlemin sonucu c değişkeninin değeri değilse d değişkeni oluyor.

Şimdi tüm bu öğrendiklerimizi bir Javascript kodunda görelim. Bu bizim ilk Javascript kodumuz olacak.

Örnek :

<script Language=”JavaScript 1.2″>
<!–
var i=1; var j=2;
var k=3; var m=4;
var n=5; var
p=6; var q=7;
i=+j;
j++;
k–;
m=m+k;
n=*j;
i < j ? 3 : 1 ;
k >= n ? 0 : 1 ;
k=2 && j=5 ? p : q ;
i=2 || j=3 ? m : n ;
p!=2 ? k : 10 ;
— >
</script>

İlk yedi satırda değişkenlerimizi hem tanımladık hem de değer atadık. Böyle bir yazımı yapabileceğimizi değişkenleri anlatmaya başlarken söylemiştik.

İşlem satırlarına geçtiğimizde ise;

i+=j;

Bu işlem daha da önce gördüğümüz gibi bize i=i+j işlemini yapmamızı söyler. Buna göre i değişkeninin değeri 3 olacaktır. Hemen altındaki satırda bulunan j++ işlemi dolayısıyla da j değişkeni 3 değerini alacaktır. Diğer işlem satırında k–işlemi ile de k değişkeni 2 değerini alır. Bir diğer satırdaki m=m+k işlemi ile m(m=4) değişkeni k(k=2) değişkeni toplanarak 6 değerini alır. n=*j işlemi ile de n(n=5) değişkeni 3*5=15 değerini alacaktır.

Şimdi diğer karşılaştırma işlemlerine geçmeden önce değişkenlerimizin işlem sonrası aldığı değerleri yazalım.

i=3 , j=3 , k=2 , m=6 , n=15 , p=6 , q=7 ; i < j ? 3: 1;

Bu satırın 3 < 3 işleminin cevabı doğru ise 3 değilse 1 değeri alacağını görebiliyoruz. Tabi ki üç üçten küçük olmadığı için cevabımız 1 olacaktır.

k>=n ? 0 : 1;

Bu satırda ise 2>=15 işlemi gerçekleşir ki bunun cevabı da yanlıştır ve ikinci değer işlem satırının cevabıdır yani 1 dir.

Şimdiki karşılaştırma işlemimiz ise mantıksal operatörlerle ilgili. Buna göre;

k=2 && j=5 ? p : q;

İşlem bize ne söylüyor ? k değişkeni ve j değişkeninin kesin olarak bir değere eşit olup olmadığını karşılaştırmamızı söylüyor. Bu iki değer de doğruysa çünkü &&(and) mantıksal operatörünün anlamı bu işlem doğrudur değilse yanlıştır. Buna göre k=2 ‘dir.

Fakat buna karşılık j’nin değeri 5 değildir. Bu yüzden karşılaştırmanın cevabı yanlıştır. Dolayısıyla işlem q yani 7 değerini alır.

p!=2 ? k : 10;

İşlemde istenilen p değişkeninin değerinin ikiden farklı olması durumdur. Yani 6!=2 bunun anlamı doğrudur. Gerçektende 6=2 değildir. Bizde bu satırda bunu istiyorduk. O halde cevap doğrudur. Böylelikle işlem k yani 2 değerini alır.

Şimdi biz bu yaptıklarımızla sadece javascript’te bir şeyler hesap etmesini ve karşılaştırmasını söyledik. Tarayıcı da bu işlemleri yapar ve hafızasında tutar. Daha sonra öğreneceğimiz komutlarla bunları istersek tarayıcıya yazdırabilir. Başka bir yerde kullanılmasını söyleyebiliriz.

JavaScript Nedir? (JavaScript Dersleri1)

JavaScript Nedir?

Başlangıçta bazı konulara açıklık getirelim. Java ile JavaScript oldukça fazla derecede karıştırılmakta. Java Sun firması tarafından Pascal ve Delphi dillerinden esinlenerek yazılmış bir programlama dilidir. Sonuçta tarayıcıdan bağımsız bir program elde edersiniz. Yani bir exe veya com uzantılı dosya vardır elinizde. Fakat JavaScript bu tür bir programlama dili değildir. Yorumlanması için bir tarayıcıya ihtiyaç duyar. Bu yüzden script dilidir. Html dosyasını içine gömülüdür. Sonuçta elinizde exe veya com uzantılı bir dosya yoktur. Javascript , Netscape firması tarafından C dilinden esinlenilerek yazılmıştır. Yazılma amacı Html’in sahip olmadığı bazı özelliklerin web sayfalarında kullanılmak istenmesidir. Yani ziyaretçi ile etkileşim gibi önemli unsurlar Html’de yok veya oldukça az kapasitede diyebiliriz. Netscape firması bu konuya ağırlık vererek JavaScript script dilini internet ortamına kazandırmıştır (Özkan, 2001; 70).

Gelelim Netscape ve Internet Explorer tarayıcılarının JavaScript kodundaki farklı anlayışa. Bu gerçekten doğrudur. Netscape firması JavaScript dilini hazırladığında Microsoft firması bu dilin özelliklerini veya yazılım tarzını tam anlamıyla Internet Explorer’a eklemedi. Kendi yazım kurallarını belirledi. Bu yüzden biz JavaScript kodu yazarken bu iki tarayıcı özelliklerini de göz önünde bulundurmalıyız (Özkan, 2001; 70).

Java Script’in bazı genel özellikleri :

  • Javascript kodlarını yazmak için Windows kullanıcıları için NotePad, Mac. kullanıcıları için Simple Text yeterlidir.
  • JavaScript kodları etiketi ile biter.
  • Etiketi JavaScript’i anlamayan eski sürüm tarayıcıların bu kısmı geçmeleri içindir.
  • Genellikle yazım tarzı

<script>
<!–
JavaScript kodları
–>
</script>

şeklindedir.

  • İyi bir programcı kod satırlarında açıklama yapar. Bu satır şu işlemi gerçekleştiriyor gibi açıklayıcı bilgiler yazar kodlarının yanına. JavaScript’te bu tür açıklama // ile başlar ve // ile biter. Eğer açıklamanız bir satırdan fazla ise /* ile başlar */ ile biter.

 Örnek:

// bu satır kullanılacak değişkenlerin tanımlanması
/* açıklama satırı 1
açıklama satırı 2
açıklama satırı 3 */

  • JavaScript kodları Html kodların arasında yer alır. Veya uzantısı js olan dosyalarda saklanarak yine Html içerisinden çağırılır. Java Appletleri gibi Html’den ayrı bir unsur değildir. Javascript Html’in bir parçasıdır.
  • Kullanılacak yere göre Html’in içerisinde kullanılır. Fakat genelde <head>…</head> etiketleri arasında kullanılır.
  • Javascript kodları bittiğinde elinizde asla kendi başına çalışan uzantısı exe veya com olan bir dosya olmaz. Her zaman için tarayıcı tarafından yorumlanması gerekir. Yorumlanması demek Javascript kodunun çalışması anlamındadır.
  • Nesne ve buna uygulanan olaylar ile ilgili bir takım görevleri vardır. Javascript kullandığı her unsuru nesne olarak algılar. Siz bu nesneleri tıklamak, üzerine gelmek, üzerinde çıkmak gibi olaylar ile çalıştırırsınız ki bu da Javascript’in ziyaretçi ile etkileşmesi demektir.
  • Genel öğrenim yapımız diğer programlama dillerine nazaran biraz farklı olacaktır. Bu Javascript’in bir script dili olmasında ileri gelir